{"id":1290,"date":"2026-08-23T01:24:06","date_gmt":"2026-08-22T22:24:06","guid":{"rendered":"https:\/\/radyoalevi.com\/?p=1290"},"modified":"2026-08-23T01:24:07","modified_gmt":"2026-08-22T22:24:07","slug":"atsizin-ataturk-hakkinda-ki-gorusleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radyoalevi.com\/index.php\/2026\/08\/23\/atsizin-ataturk-hakkinda-ki-gorusleri\/","title":{"rendered":"ATSIZ&#8217;IN ATAT\u00dcRK HAKKINDA K\u0130 G\u00d6R\u00dc\u015eLER\u0130"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/radyoalevi.com\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/ATSZZZZ-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1291\" srcset=\"https:\/\/radyoalevi.com\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/ATSZZZZ-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/radyoalevi.com\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/ATSZZZZ-300x200.jpg 300w, https:\/\/radyoalevi.com\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/ATSZZZZ-768x512.jpg 768w, https:\/\/radyoalevi.com\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/ATSZZZZ.jpg 1248w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ats\u0131z\u2019\u0131n Atat\u00fcrk hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015fleri ini\u015fli \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131d\u0131r. 1930\u2019lar\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda s\u0131k s\u0131k, Atat\u00fcrk\u2019\u00fc y\u00fccelten ifadeler kullanm\u0131\u015f, 1950\u2019lerde baz\u0131 olumsuz g\u00f6r\u00fc\u015fler ileri s\u00fcrm\u00fc\u015f, 1960\u2019tan itibaren de Atat\u00fcrk\u2019e olumlu g\u00f6zle bakm\u0131\u015f, onu tarihimizin kahramanlar\u0131 aras\u0131nda saym\u0131\u015ft\u0131r. Ats\u0131z\u2019\u0131n Atat\u00fcrk, cumhuriyet ve ink\u0131laplarla ilgili g\u00f6r\u00fc\u015flerini&nbsp;<a href=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/atsizin-ataturk-ve-cumhuriyet-hakkindaki-gorusleri\/#\">&nbsp;tarih\u00ee<\/a>&nbsp;bir s\u0131rayla ele al\u0131rsak tabloyu rahat\u00e7a g\u00f6rebiliriz.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tarih<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">1950\u2019lere kadar Ats\u0131z ne diyor?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">15 May\u0131s 1931. Ats\u0131z Mecmua\u2019n\u0131n ilk say\u0131s\u0131. Ba\u015fyaz\u0131, Ziya G\u00f6kalp\u2019\u0131n \u201c\u00c7\u0131naralt\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131. Arkas\u0131ndan Ats\u0131z\u2019\u0131n yaz\u0131s\u0131 geliyor: \u201cBir ku\u015f bak\u0131\u015f\u0131\u201d. Boz Kurt imzas\u0131yla \u00e7\u0131kan bu yaz\u0131da Ats\u0131z, \u0130stiklal Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131 \u201c20 nci as\u0131r filozoflar\u0131na, iktisat ve i\u00e7timaiyat \u00e2limlerine ve nihayet b\u00fcy\u00fck ordular erk\u00e2n\u0131harplerine\u201d incelenecek bir mevzu ve \u00f6rnek olarak g\u00f6sterir. Ats\u0131z\u2019a g\u00f6re T\u00fcrkler, \u0130stiklal Sava\u015f\u0131 ile bu bilginlerin \u201cellerindeki kitaplara, kaidelere ve beyinlerindeki sistemlere uym\u0131yan bir millet\u201d olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015flerdir. \u0130stiklal Harbi ile kazand\u0131\u011f\u0131m\u0131z zafer, \u00f6yle inan\u0131lmaz ve mucizevi bir zaferdir ki bat\u0131l\u0131 bilginlerin b\u00fct\u00fcn sosyal ve iktisadi sistem ve kurallar\u0131n\u0131 alt\u00fcst etmi\u015ftir. Fakat \u0130stiklal Harbi bundan ibaret de\u011fildir:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cYaln\u0131z bunlarla da kalmad\u0131k.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cT\u00fcrk tarihi son as\u0131rlarda \u00f6ks\u00fcz ve m\u00fctehassir kald\u0131\u011f\u0131 (\u00f6zlem duydu\u011fu \u2013 ABE) bir T\u00fcrk Dahisine kavu\u015ftu ve onu \u00f6lmez bir \u2018\u015faheser\u2019 olarak sinesine ald\u0131. T\u00fcrk\u00fcn Tun\u00e7 iradesini temsil eden bir deha do\u011fdu. Garb\u0131n ilim metotlar\u0131 T\u00fcrk kafas\u0131na girerse ne harikalar do\u011faca\u011f\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya \u00f6\u011frendi.\u201d (s. 3).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu ifadelerde Mustafa Kemal\u2019in ne kadar y\u00fcceltildi\u011fi a\u00e7\u0131k olarak g\u00f6r\u00fclmektedir: T\u00fcrk d\u00e2hisi, \u00f6lmez bir \u015faheser, T\u00fcrk\u2019\u00fcn tun\u00e7 iradesini temsil eden bir deha. \u00dcstelik T\u00fcrk tarihi son as\u0131rlarda d\u00e2hi yeti\u015ftirmemi\u015f ve bir dehaya hasret kalm\u0131\u015ft\u0131r. Mustafa Kemal bu hasreti gidermi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayn\u0131 mecmuan\u0131n 7. say\u0131s\u0131. Tarih 15 Kas\u0131m 1931. Bu defa *** imzal\u0131 \u201cMill\u00ee Benlik\u201d yaz\u0131s\u0131. T\u00fcrk milletinin bir\u00e7ok olumlu \u00f6zelli\u011finin dile getirildi\u011fi bu yaz\u0131da da Ats\u0131z, Mustafa Kemal\u2019i kast ederek \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tarih<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cD\u00fcn Sultanlara tapt\u0131\u011f\u0131 zannolunan bu millet, mill\u00ee mevcudiyetini tehlikede g\u00f6r\u00fcnce bir kumandan\u0131n emri alt\u0131na girmi\u015f, hayat\u0131n\u0131 ortaya atarak istikl\u00e2lini ve istikbalini kazanm\u0131\u015ft\u0131r.\u201d (s. 147).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mecmuan\u0131n ilk say\u0131s\u0131ndaki Boz Kurt imzal\u0131 yaz\u0131s\u0131nda Ats\u0131z, \u0130stiklal Harbi\u2019nin cihana \u00f6rnek oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyordu. \u015eimdi iktisadi kurtulu\u015f ile ikinci bir \u015faheser yarataca\u011f\u0131z. Yine *** imzal\u0131 yaz\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 bu defa \u201cMill\u00ee \u0130ktisat\u201d. Derginin 8. say\u0131s\u0131. Tarih 15 Aral\u0131k 1931. \u0130ktisadi sistemleri de alt\u00fcst etmi\u015ftik ya, bu yaz\u0131da da \u015f\u00f6yle diyor Ats\u0131z:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00fcrk k\u00f6yl\u00fcs\u00fc, \u201c\u0130ktisad\u00ee nazariyeler hil\u00e2fina olarak a\u00e7l\u0131\u011f\u0131 ahl\u00e2ks\u0131zl\u0131\u011fa, sefaleti esirli\u011fe, \u0131st\u0131rab\u0131 serserili\u011fe tercih etti.\u201d (s. 190). Ve devam ediyor:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cB\u00fct\u00fcn T\u00fcrkler bir kalp gibi \u00e7arpacak, bir kafa gibi d\u00fc\u015f\u00fcnecek ve bir ordu gibi \u00e7arp\u0131\u015facak: B\u00fct\u00fcn T\u00fcrkler bir ordu, kat\u0131lm\u0131yan ka\u00e7akt\u0131r.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cAka s\u00f6yl\u00fcyor. Biz de onunla beraber hayk\u0131r\u0131yoruz. Yeni bir Samsuna ayak bast\u0131k. Yeni bir Sakaryadan ge\u00e7erek yeni bir Dumlup\u0131nara ve oradan da yeni bir Lozana gidiyoruz.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cGazinin kumandas\u0131nda olarak \u00e7arp\u0131\u015facak olan bu ordunun muvaffakiyeti, T\u00fcrk tarihinin son as\u0131rlarda cihana \u00f6rnek yapt\u0131\u011f\u0131 ikinci \u015faheser olacakt\u0131r.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cSakarya, Dumlup\u0131nar yolu ile iktisad\u00ee kurtulu\u015fa gidiyoruz. Sakarya, Dumlup\u0131nar ve Lozana gidiyoruz.\u201d (s. 191).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yukar\u0131daki sat\u0131rlarda iktisadi kalk\u0131nman\u0131n da Gazi Mustafa Kemal\u2019in \u201ckumandas\u0131nda\u201d yani \u00f6nderli\u011finde bir \u015faheser yarataca\u011f\u0131na olan inan\u00e7 vard\u0131r. Ats\u0131z\u2019\u0131n sonraki y\u0131llarda da \u00e7ok s\u0131k kulland\u0131\u011f\u0131 \u201cB\u00fct\u00fcn T\u00fcrkler bir ordu, kat\u0131lm\u0131yan ka\u00e7akt\u0131r\u201d uran\u0131n\u0131n kullan\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131, yaz\u0131daki *** imzas\u0131n\u0131n Ats\u0131z\u2019a ait oldu\u011funda bence \u015f\u00fcphe b\u0131rakm\u0131yor. Boz Kurt imzal\u0131 ilk yaz\u0131daki ifadelerle buradaki ifadelerin benzerli\u011fi de her iki imzan\u0131n Ats\u0131z\u2019a ait oldu\u011funu g\u00f6sterir. Esasen mecmuan\u0131n 16. say\u0131s\u0131nda \u201cbir\u00e7ok makaleleri imzas\u0131z\u201d \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131n\u0131 Ats\u0131z yazmaktad\u0131r (Ats\u0131z Mecmua 16, 15 A\u011fustos 1932: 85).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Y\u00fcr\u00fctmeOrgan\u0131<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do\u011frudan do\u011fruya H. Nih\u00e2l imzas\u0131n\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u201cT\u00fcrk Vatan\u0131n\u0131 Pe\u015fke\u015f \u00c7ekenlere\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131da Ats\u0131z, Atat\u00fcrk\u2019ten \u201cen b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u201d olarak bahsetmektedir. Ats\u0131z Mecmua\u2019n\u0131n 15. say\u0131s\u0131nda (15 Temmuz 1932) \u00e7\u0131kan bu yaz\u0131da Ats\u0131z, Fransa\u2019n\u0131n resm\u00ee gazetesi Temps\u2019a cevap vermektedir:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201c\u0130ngiltere h\u00fck\u00fbmeti, \u00c7anakkale harplerine ait haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 resm\u00ee tarihi Gaziye \u2018Y\u00fcksek bir kumandan, asil bir d\u00fc\u015fman ve \u00e2li cenap bir dost \u015ferefine\u2019 hitab\u0131 ile hediye etikten sonra Frans\u0131z gazetelerinde bir palikarya yaygaras\u0131d\u0131r koptu. Gerek bunu, gerek T\u00fcrk \u2013 \u0130talya dostlu\u011funu, gerek bor\u00e7lar meselesini tutturarak milletlerine has bir edepsizlikle aleyhimizde t\u00fcrl\u00fc t\u00fcrl\u00fc ne\u015friyata ba\u015flad\u0131lar. En b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz hakk\u0131nda i\u011fren\u00e7 bir lisan kulland\u0131lar.\u201d (s. 56).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ats\u0131z, 3-12 A\u011fustos 1933 tarihlerinde sekiz ki\u015fiyle birlikte \u00c7anakkale Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerleri gezer. Gezide ald\u0131\u011f\u0131 notlar\u0131 ayn\u0131 y\u0131l\u0131n g\u00fcz aylar\u0131nda yay\u0131mlar. Yaya yap\u0131lan gezide kafile B\u00fcy\u00fck Anafartalar k\u00f6y\u00fcne gelir. K\u00f6y\u00fcn okulunu da gezerler. Gerisini Ats\u0131z\u2019dan okuyal\u0131m:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cK\u00fc\u00e7\u00fck bir tepede y\u00fckselen mektebe girdi\u011fimiz zaman hi\u00e7bir \u015fey s\u00f6ylemeden, fakat ayn\u0131 \u015feyi duyarak birbirimize bakt\u0131k. Ve en b\u00fcy\u00fck ink\u0131l\u00e2b\u0131n hakikaten k\u00f6ylerde ba\u015fkald\u0131rd\u0131\u011f\u0131na bir kere daha inand\u0131k. Koridorun kar\u015f\u0131s\u0131nda Gazinin b\u00fcy\u00fck bir resmi var. B\u00fcy\u00fck Anafartalar k\u00f6y\u00fcndeki bu resmin g\u00fcc\u00fc burada anlat\u0131lamaz.\u201d (Ats\u0131z 1992: 32).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Orhun dergisinin 9. say\u0131s\u0131nda (16 Temmuz 1934) \u201cYirminci As\u0131rda T\u00fcrk Meselesi II\u201d yaz\u0131s\u0131nda T\u00fcrklerde dilek birli\u011finden bahsederken da Ats\u0131z, Mustafa Kemal\u2019e at\u0131f yapar:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tarih<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cNetekim Gazinin kudretli \u015fahsiyeti T\u00fcrk milletine bir dilek birli\u011fi kurmam\u0131\u015f olsayd\u0131 muhakkak ki T\u00fcrkiyede t\u00fcrl\u00fc t\u00fcrl\u00fc z\u00fcmreler bulunacakt\u0131.\u201d (s. 160).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Demek ki 1931 y\u0131l\u0131ndan 1934\u2019e kadar \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 ilk iki dergide Ats\u0131z, Atat\u00fcrk hakk\u0131nda \u00e7ok olumlu d\u00fc\u015f\u00fcncelere sahiptir. Genellikle \u201cGazi\u201d olarak and\u0131\u011f\u0131 Atat\u00fcrk\u2019\u00fc \u201cd\u00e2hi, \u00f6lmez bir \u015faheser, \u00fclkeyi iktisadi kurtulu\u015fa g\u00f6t\u00fcrecek bir \u00f6nder, T\u00fcrklerde dilek birli\u011fi kurmu\u015f olan kudretli bir \u015fahsiyet\u201d olarak de\u011ferlendirmekte, bir k\u00f6y ilkokulunda Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn resmini g\u00f6r\u00fcnce heyecanlanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ancak ayn\u0131 d\u00f6nemde Ats\u0131z, yap\u0131lan yanl\u0131\u015fl\u0131klar kar\u015f\u0131s\u0131nda da sessiz kalmamakta, baz\u0131 kurumlar\u0131n veya kendilerini ink\u0131laplar\u0131n savunucusu gibi g\u00f6ren baz\u0131 kimselerin yanl\u0131\u015f uygulama ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini ele\u015ftirmekte, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn \u00e7evresindeki riya ve dalkavuklu\u011fa kar\u015f\u0131 da \u015fiddetli yaz\u0131lar yazmaktad\u0131r. Birinci T\u00fcrk&nbsp;<a href=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/atsizin-ataturk-ve-cumhuriyet-hakkindaki-gorusleri\/#\">&nbsp;Tarih<\/a>&nbsp;Kongresi s\u0131ras\u0131nda, Zeki Velidi Togan\u2019a yap\u0131lan hakarete kar\u015f\u0131 07 Temmuz 1932\u2019de yedi arkada\u015f\u0131yla birlikte T\u00fcrk Tarih Kurumu Genel Sekreteri Re\u015fit Galib\u2019e \u00e7ekti\u011fi telgraf malumdur. Bir iki ay sonra Maarif Vekili olan Re\u015fit Galip, hem Ats\u0131z Mecmua\u2019y\u0131 kapatm\u0131\u015f, hem de Ats\u0131z\u2019\u0131 asistanl\u0131k g\u00f6revinden ald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u00f6nemin uygulamalar\u0131yla ilgili ilk \u00f6nemli tenkidini Ats\u0131z, Orhun dergisinin ilk say\u0131s\u0131nda yapar. \u201cT\u00fcrk&nbsp;<a href=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/atsizin-ataturk-ve-cumhuriyet-hakkindaki-gorusleri\/#\">&nbsp;Tarihi<\/a>&nbsp;\u00dczerinde Toplamalar\u201d adl\u0131 tefrikas\u0131n\u0131n giri\u015f k\u0131sm\u0131nda, T\u00fcrk Tarihi Tedkik Cemiyeti (T\u00fcrk Tarih Kurumu) taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan ve Maarif Vek\u00e2leti taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan d\u00f6rt ciltlik tarih&nbsp;<a href=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/atsizin-ataturk-ve-cumhuriyet-hakkindaki-gorusleri\/#\">&nbsp;kitab\u0131n\u0131<\/a>, \u201cs\u00fcl\u00e2lecilik zihniyeti\u201d ile yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ele\u015ftirir ve kitaptaki baz\u0131 yanl\u0131\u015flar\u0131 da g\u00f6sterir (Orhun 1, 5 Kas\u0131m 1933: 4). Bunun \u00fczerine d\u00f6nemin yar\u0131 resm\u00ee gazetesi H\u00e2kimiyeti Milliye\u2019de \u00f6nce Ahmet Muhip (D\u0131ranas), sonra Edirne Mebusu \u015eeref (Aykut), Ats\u0131z aleyhine sert yaz\u0131lar yazarlar. \u015eeref Bey Ats\u0131z\u2019\u0131 ink\u0131laba muhalefet etmekle su\u00e7lar. Ats\u0131z, \u015eeref Beye verdi\u011fi cevapta kendi tarih g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klad\u0131ktan ve d\u00f6rt ciltlik tarih kitab\u0131ndaki ba\u015fka yanl\u0131\u015flar\u0131 da g\u00f6sterdikten sonra \u015f\u00f6yle der:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tarih<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cVelhas\u0131l bu kitab\u0131n yanl\u0131\u015flar\u0131 saymakla t\u00fckenir gibi olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in birer birer saymaktan vazge\u00e7iyorum. \u015eeref Bey! Bu g\u00f6sterdi\u011fim yanl\u0131\u015flar hakl\u0131 ise bunda memleket hesab\u0131na k\u00e2r m\u0131 vard\u0131r, zarar m\u0131?\u2026 Vek\u00e2letin kitab\u0131n\u0131 tenkit ettim diye vek\u00e2let emrine al\u0131nd\u0131m\u2026 E\u011fer benim tenkidim olmasayd\u0131 kimse bu yanl\u0131\u015flar\u0131n fark\u0131na varm\u0131yacakt\u0131, yahut da herkes bile bile eyvallah diyecekti. \u00c7\u00fcnk\u00fc en k\u00fc\u00e7\u00fck tenkit kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00f6rece\u011fi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n vek\u00e2let emrine al\u0131nmak oldu\u011funu bilen herkes bunu g\u00f6z\u00fcne kestiremez\u2026 Ben kanunun bana verdi\u011fi sel\u00e2hiyetler dahilinde b\u00fcy\u00fck k\u00fc\u00e7\u00fck herkesi ve her \u015feyi tenkit edebilirim. Edirne mebusu \u015eeref Bey! Bizim vekillerimiz olan sizlerin yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z te\u015fkil\u00e2t\u0131 esasiye kanunu mucibince her T\u00fcrk h\u00fcr do\u011far, h\u00fcr ya\u015far; vicdan, tefekk\u00fcr, kel\u00e2m, ne\u015fir haklar\u0131 T\u00fcrklerin tabi\u00ee haklar\u0131ndand\u0131r. Ben de T\u00fcrk oldu\u011fum i\u00e7in bu haklar\u0131mdan baz\u0131lar\u0131n\u0131 kulland\u0131m. Bunun ink\u0131l\u00e2pla, ink\u0131l\u00e2ba muhalefetle al\u00e2kas\u0131 yoktur\u2026 Sizin bahsetti\u011finiz ink\u0131l\u00e2ba h\u00fcrmeti ben sadece ya\u015fas\u0131n ink\u0131l\u00e2p diye ba\u011f\u0131rmaktan ve h\u00fck\u00fbmetin her icraat\u0131n\u0131 alk\u0131\u015flamaktan ibaret sanm\u0131yorum.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cevab\u0131n sonundaki \u015fu paragraf Ats\u0131z\u2019\u0131n muhalefetinin y\u00f6n\u00fcn\u00fc g\u00f6stermek bak\u0131m\u0131ndan dikkat \u00e7ekmeye de\u011fer:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cSize bir de tavsiyem var! Her \u015feyde, her m\u00fcnaka\u015fada, her meselede kendi \u015fahsiyetinize Gazi\u2019nin heybetini siper etmeyiniz! \u0130kimizin aras\u0131ndaki bir m\u00fcnaka\u015faya derhal Gazi\u2019yi kar\u0131\u015ft\u0131rmak hem do\u011fru de\u011fildir, hem de yak\u0131\u015f\u0131k almaz. Fazla olarak da sizin kendi hak ve kuvvetinize g\u00fcvenemedi\u011finizi g\u00f6sterir.\u201d (Orhun 4, 20 \u015eubat 1934: 85).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi Ats\u0131z, Maarif Vek\u00e2leti taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f olsa da bir kitab\u0131 ele\u015ftirmekten \u00e7ekinmez. Bunu anayasan\u0131n kendisine verdi\u011fi bir hak olarak g\u00f6r\u00fcr. Fakat Ats\u0131z\u2019\u0131 su\u00e7layanlar Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn arkas\u0131na s\u0131\u011f\u0131narak onu ink\u0131laba muhalif olmakla su\u00e7larlar.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tarih<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ats\u0131z, daha Ats\u0131z Mecmua\u2019dan itibaren riya ve dalkavuklu\u011fun fark\u0131ndad\u0131r. Mecmuan\u0131n 12. say\u0131s\u0131nda (15 Nisan 1932) \u00e7\u0131kan *** imzal\u0131 \u201cBize bir \u2018Gen\u00e7lik\u2019 l\u00e2z\u0131md\u0131r\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131n\u0131n mottosu \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">(Bize \u00f6yle bir gen\u00e7lik laz\u0131md\u0131r ki) \u201cTemelinde cehalet, duvarlar\u0131nda riya, tavanlar\u0131nda dalkavukluk bulunmas\u0131n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Derginin bir sonraki say\u0131s\u0131 tamamen dalkavuklu\u011fun tenkidine ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. *** imzal\u0131 \u201cMill\u00ee Uyan\u0131kl\u0131k\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 bu yaz\u0131da da dalkavuklu\u011fu a\u011f\u0131r ifadelerle yerer:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cGen\u00e7lik mill\u00ee gayelerin ve mill\u00ee mefk\u00fbrenin u\u015fa\u011f\u0131d\u0131r. \u015eah\u0131slar\u0131n veya z\u00fcmrelerin de\u011fil\u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201c\u0130mparatorluk devrimizin son tarihi bize dalkavuklu\u011fun, k\u00f6leli\u011fin bu zavall\u0131 yurt i\u00e7in ne elemli, ac\u0131 ak\u0131betler haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor\u2026 \u0130nk\u0131l\u00e2b\u0131m\u0131z sessizli\u011fe ve emniyete muhta\u00e7t\u0131r. Memlekette yap\u0131lacak olan bir\u00e7ok i\u015fleri ba\u015farabilmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fkan, disiplinli, y\u00fcksek ahl\u00e2kl\u0131 bir gen\u00e7li\u011fe muhtac\u0131z. D\u00fcn halife \u00f6n\u00fcnde el ba\u011fl\u0131yan, h\u00fcnk\u00e2r huzurunda diz \u00e7\u00f6ken adamlar\u0131n b\u00f6yle bir nesil yeti\u015ftirece\u011fine kani de\u011filiz\u2026 Bu adamlar d\u00fcn Abd\u00fclhamid\u2019in sad\u0131k k\u00f6leleri idiler. Bug\u00fcn hepsi anadan do\u011fma cumhuriyetcidir.\u201d (Orhun 13, 15 May\u0131s 1932: 1-2).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bence, riya ve dalkavuklukla ilgili bu yaz\u0131lar, Ats\u0131z\u2019\u0131n 1940\u2019ta yazaca\u011f\u0131 hiciv roman\u0131&nbsp;<em>Dalkavuklar<\/em>&nbsp;<em>Geces<\/em>i\u2019nin habercisidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ats\u0131z Mecmua\u2019da *** imzas\u0131yla \u00e7\u0131kan \u201cHalk ve M\u00fcnevver\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131dan anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re Ats\u0131z ink\u0131laplar\u0131 ve yeni kanunlar\u0131 benimsemi\u015ftir. Fakat onlar\u0131 uygulayacak olan yar\u0131 m\u00fcnevverlerden \u015fik\u00e2yet\u00e7idir:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">E-Kitaplar<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cSultanlar ka\u00e7\u0131yor, Halifeler bo\u011fuluyor, halk\u0131 bir ejder gibi as\u0131rlardan beri istismar eden tekkelerin, tarikatlerin, beyni kefenli softalar\u0131n v\u00fccutlar\u0131 kald\u0131r\u0131lmasa da n\u00fcfuzlar\u0131 k\u0131r\u0131l\u0131yor ve zararlar\u0131 azalt\u0131l\u0131yor. Te\u015fkil\u00e2t\u0131 esasiye kanunumuzla halk cumhuriyetini kutluluyor ve ondan sonra \u00e7\u0131kan hukuk\u00ee vesikalarla bu ink\u0131l\u00e2b\u0131 tamaml\u0131yor, m\u00fcnevverlerimizin \u0131zt\u0131rab\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fckleri ve duyduklar\u0131 halk\u0131m\u0131za kar\u015f\u0131 olan bor\u00e7lar\u0131ndan bir k\u0131sm\u0131n\u0131 \u00f6demi\u015f oluyoruz\u2026 \u0130nk\u0131l\u00e2plar olmu\u015f, g\u00fczel kanunlar \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve m\u00fcnevver kendi \u00e2lemine d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fcr. Yar\u0131m m\u00fcnevvere meydan bo\u015f b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f, \u00fcstelik eline kuvvetli sil\u00e2hlar da verilmi\u015ftir. Halk\u0131n hen\u00fcz yabanc\u0131s\u0131 oldu\u011fu kanunlar\u0131 tatbik edecek ve halk\u0131 hen\u00fcz hi\u00e7 bilmedi\u011fi ve pek acemisi oldu\u011fu siyas\u00ee hayata al\u0131\u015ft\u0131racakt\u0131r. Yar\u0131m m\u00fcnevver her \u015feyi kendi arzular\u0131na ve menfaatlerine g\u00f6re tefsir ediyor. Her \u015feyi kendi refah\u0131, kendi serveti ve kendi obur ihtiraslar\u0131 u\u011frunda kullan\u0131yor ve harc\u0131yor. En temiz eserler ve en g\u00fczel kanunlar bu yar\u0131m m\u00fcnevverin elinde halk i\u00e7in zararl\u0131 ve korkun\u00e7 birer vas\u0131tad\u0131r. En \u015faheser \u00f6rne\u011fini kazalarda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz bu yarm m\u00fcnevver en b\u00fcy\u00fck halk ve ink\u0131l\u00e2p d\u00fc\u015fman\u0131d\u0131r.\u201d (Ats\u0131z Mecmua 10, 15 \u015eubat 1932: 237-238).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ats\u0131z yaln\u0131z yar\u0131 m\u00fcnevvere de\u011fil, ink\u0131lap\u00e7\u0131l\u0131k ad\u0131na Osmanl\u0131\u2019y\u0131 ink\u00e2r edenlere de kar\u015f\u0131d\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cOsmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu T\u00fcrkiye Cumhuriyetinin anas\u0131d\u0131r. \u0130nk\u0131l\u00e2p\u00e7\u0131 olmak i\u00e7in Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011funu ink\u00e2r etmeye, maziye s\u00f6vmeye l\u00fczum yoktur. O zaman ink\u0131l\u00e2p\u00e7\u0131 de\u011fil, mazisini ink\u00e2r etmi\u015f pi\u00e7 oluruz.\u201d (Ats\u0131z Mecmua 16, 15 A\u011fustos 1932: 88).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Asl\u0131nda Ats\u0131z, 1930\u2019lu y\u0131llarda \u0130stanbul \u00dcniversitesinde verilen \u0130nk\u0131l\u00e2p Enstit\u00fcs\u00fc derslerini de takip etmektedir. Bunu Orhun dergisinde bizzat kendisi yaz\u0131yor:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tarih<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cBu dersleri ya bizzat dinliyerek, ya gazetelerden okuyarak tamamile takip ettim. \u0130nk\u0131l\u00e2p Enstit\u00fcs\u00fcn\u00fcn l\u00fczumu ve faydas\u0131 hakk\u0131nda en k\u00fc\u00e7\u00fck bir s\u00f6z s\u00f6ylemeye bile l\u00fczum yoktur.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere Ats\u0131z \u0130nk\u0131lap Enstit\u00fcs\u00fcn\u00fcn gerekli ve faydal\u0131 oldu\u011funa inanmaktad\u0131r. Hatta derslerdeki heyecan\u0131 da tabii g\u00f6rmektedir. Ancak tarihin tahrif edilmesine ve ge\u00e7mi\u015f de\u011ferlerin ink\u00e2r\u0131na kar\u015f\u0131d\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cBurada ders takrir eden hocalar icap ettik\u00e7e s\u00f6zlerine heyecan da katt\u0131lar. Bu da gayet tabi\u00ee. Ancak derse heyecan katmak i\u00e7in&nbsp;<a href=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/atsizin-ataturk-ve-cumhuriyet-hakkindaki-gorusleri\/#\">&nbsp;tarihi<\/a>&nbsp;tahrif etme\u011fe veya ge\u00e7mi\u015f k\u0131ymetleri ink\u00e2r etme\u011fe hi\u00e7 de l\u00fczum yoktur.\u201d (Orhun 7, 25 May\u0131s 1934: 139).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Maarif Vek\u00e2letinin \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 tarih&nbsp;<a href=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/atsizin-ataturk-ve-cumhuriyet-hakkindaki-gorusleri\/#\">&nbsp;kitab\u0131n\u0131<\/a>&nbsp;tenkidi dahi ink\u0131laba muhalefet sayan ve bu sebeple Ats\u0131z\u2019\u0131 ink\u0131lap kar\u015f\u0131t\u0131 olarak su\u00e7layan Edirne Mebusu \u015eeref (Aykut) Bey ile Ahmet Muhip\u2019e verdi\u011fi cevaplarda da ink\u0131laba kar\u015f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201c\u2019Bu memlekette herkes ink\u0131l\u00e2b\u0131n prensiplerine itaat mecburiyetindedir\u2019 diyorsunuz. Aksini s\u00f6yliyen yok ki\u2026 Fakat ink\u0131l\u00e2b\u0131n y\u00fcksek prensiplerine uymak, sizin gibi, tahsilinin k\u0131tl\u0131\u011f\u0131na, bilgi ve g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn zavall\u0131l\u0131\u011f\u0131na bakmadan her \u015feye \u015fak\u015fak\u00e7\u0131l\u0131k etmek de\u011fildir.\u201d (Orhun 4, 20 \u015eubat 1934: 87).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1944\u2019te Teveto\u011flu\u2019nu sorgulayan \u0130stanbul Emniyet M\u00fcd\u00fcr\u00fc Ahmet Demir ile Asker\u00ee h\u00e2kim Y\u00fczba\u015f\u0131 K\u00e2z\u0131m Al\u00f6\u00e7\u2019\u00fcn \u201c- Ya sana Atat\u00fcrk aleyhinde yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmalar ve telkinler hususunda ne dersin?\u201d \u015feklindeki sorular\u0131na Fethi Teveto\u011flu\u2019nun verdi\u011fi cevap da bu hususu do\u011frular:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Y\u00fcr\u00fctmeOrgan\u0131<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cBu iddian\u0131z tam\u00e2men as\u0131ls\u0131z ve k\u00f6ks\u00fczd\u00fcr. Ats\u0131z\u2019\u0131n bana Atat\u00fcrk aleyhinde bir s\u00f6z s\u00f6yledi\u011fini, benim Atat\u00fcrk\u2019e olan sevgi ve sayg\u0131m\u0131 tenkid etti\u011fini hi\u00e7 hat\u0131rlam\u0131yorum. Benim bildi\u011fim O, Mill\u00ee M\u00fcc\u00e2dele\u2019nin ba\u015fbu\u011fu, T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc kurtaran Mustafa Kem\u00e2l\u2019i daima takdirle anm\u0131\u015f, saym\u0131\u015f ve sevmi\u015fdir. 1933\u2019de \u00c7anakkale \u015eehidliklerini ziyaretimizde Anafartalar\u2019da, Saros K\u00f6rfezi\u2019nde hep O\u2019nun \u00fcst\u00fcn kahramanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6vd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc hat\u0131rl\u0131yorum. Ats\u0131z, yaln\u0131z Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn \u00e7evresini sarm\u0131\u015f dalkavuklardan nefret ederdi.\u201d (Teveto\u011flu, Yeni Orkun 12, \u015eubat 1989: 14).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1933 sonunda vek\u00e2let emrine al\u0131nan, Mill\u00ee E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 okullarda T\u00fcrk\u00e7e ve edebiyat \u00f6\u011fretmenli\u011fi yapmas\u0131na m\u00fcsaade edilmeyen, 1934-1938 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ancak Mill\u00ee Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 Deniz Gedikli Haz\u0131rlama Okulu\u2019nda T\u00fcrk\u00e7e \u00f6\u011fretmenli\u011fi yapabilen, 16 Temmuz 1934\u2019te dergisi (Orhun) de kapat\u0131lan, 1934-1943 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda dergi \u00e7\u0131karamay\u0131p sadece birka\u00e7 kitap ve bro\u015f\u00fcr yay\u0131mlayabilen Ats\u0131z\u2019\u0131n, Atat\u00fcrk devrindeki kraldan fazla kralc\u0131lar\u0131n, dalkavuk ve \u015fak\u015fak\u00e7\u0131lar\u0131n h\u0131\u015fm\u0131na u\u011frad\u0131\u011f\u0131 muhakkakt\u0131r. Dalkavukluk ve riyadan nefret eden, Orhun\u2019daki yaz\u0131lar\u0131nda da bunu dile getiren Ats\u0131z\u2019\u0131n 1941\u2019de yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131&nbsp;<em>Dalkavuklar Gecesi<\/em>&nbsp;adl\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck roman\u0131, hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz onun bu hayat tecr\u00fcbesinin sonucu olarak Atat\u00fcrk devri dalkavuklar\u0131n\u0131n hicvedilmesidir. Hatti kral\u0131 Subbiluliyuma\u2019n\u0131n \u00e7evresindeki dalkavuklar, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn \u00e7evresindeki dalkavuklard\u0131r. Ats\u0131z, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn etraf\u0131n\u0131 saran baz\u0131 ki\u015filerin isimlerini ters \u00e7evirerek roman\u0131n\u0131n kahramanlar\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130l\u00e2nasam (Hasan \u00c2li), \u0130rdas (Sadri Etem), Ziza (\u015eevket Aziz Kansu) gibi. Romandaki Hatti kral\u0131n\u0131 Atat\u00fcrk olarak yorumlay\u0131p bunu Ats\u0131z\u2019\u0131n Atat\u00fcrk kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131na delil olarak g\u00f6stermek bence do\u011fru de\u011fildir. Dalkavuklar\u0131n hicvedilebilmesi i\u00e7in romana bir kral\u0131n d\u00e2hil edilmesi, kurgu a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir mecburiyettir. Ayr\u0131ca hemen hemen b\u00fct\u00fcn kahramanlar\u0131n adlar\u0131ndan onlar\u0131n kimliklerine ula\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn iken Subbiluliyuma ad\u0131ndan Mustafa Kemal Atat\u00fcrk ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00dcstelik romandaki kral\u0131n bir de o\u011flu vard\u0131r ve roman, onun o\u011flu \u015ferefine yap\u0131lan bir t\u00f6renle ba\u015flar.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tarih<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1944\u2019teki Irk\u00e7\u0131l\u0131k \u2013 Turanc\u0131l\u0131k Davas\u0131\u2019nda da Ats\u0131z\u2019a Atat\u00fcrk ve Cumhuriyet d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 isnat edilmi\u015ftir. Yukar\u0131ya ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z Teveto\u011flu sorgulamas\u0131nda bunu g\u00f6r\u00fcyoruz. Sorgulanmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda Ats\u0131z\u2019a da cumhuriyet hakk\u0131ndaki fikri sorulmu\u015f, Ats\u0131z da \u201chakiki bir Cumhuriyet\u2019e taraftar\u0131m\u201d cevab\u0131n\u0131 vermi\u015ftir. H\u00e2kimin \u201c\u015eimdiki Cumhuriyet rejimimiz?\u201d sorusuna ise Ats\u0131z \u015fu cevab\u0131 veriyor:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cTakdir buyurursunuz ki klasik bir cumhuriyet de\u011fildi(r). Cumhur, halk demek oldu\u011funa g\u00f6re intihab\u0131n (se\u00e7imin) tek dereceli olmas\u0131, mebuslar\u0131n serbest se\u00e7ilmesi laz\u0131md\u0131r. Sonra f\u0131rkalar\u0131n birden fazla olmas\u0131 ve bunlar\u0131n birbirlerini kontrol etmesi laz\u0131md\u0131r. Bunlar olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re bug\u00fcnk\u00fc rejim klasik manas\u0131yla bir Cumhuriyet say\u0131lamaz.\u201d (Yavuz B\u00fclent Bakiler, 1944-1945 Irk\u00e7\u0131l\u0131k \u2013 Turanc\u0131l\u0131k Davas\u0131nda Sorgular Savunmalar, 2010: 83).<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">1950\u2019ler<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1950\u2019lerde Ats\u0131z\u2019\u0131n Atat\u00fcrk ve Cumhuriyet\u2019e yakla\u015f\u0131m\u0131 de\u011fi\u015fmi\u015ftir. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz bunda \u00e7ok partili siyasi hayata ge\u00e7mi\u015f olman\u0131n etkisi vard\u0131r. Tek parti devri sona ermi\u015f, \u00fclke idaresini yeni bir parti devralm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130n\u00f6n\u00fc d\u00f6neminde T\u00fcrk\u00e7\u00fcler a\u011f\u0131r su\u00e7lamalara ve i\u015fkencelere maruz kalm\u0131\u015flar; iktidara alternatif olan Demokrat Partinin ileri gelenleri de bu i\u015fkenceleri siyasi konu\u015fmalar\u0131nda dile getirmi\u015flerdir. \u015eimdi yeni bir iktidar vard\u0131r ve Ats\u0131z\u2019a g\u00f6re T\u00fcrkiye yeniden kurulmal\u0131d\u0131r. Bu fikri i\u015fleyen \u201cT\u00fcrkiye Yeniden Kurulmal\u0131d\u0131r\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131 24 Kas\u0131m 1950\u2019de, Orkun dergisinin 8. say\u0131s\u0131nda \u00e7\u0131kar:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cBu memleket \u2018A\u2019dan \u2018Z\u2019ye kadar bozuktur. Bu korkun\u00e7 hakikat\u0131 diktat\u00f6rl\u00fck rejiminin ba\u015fbakanlar\u0131ndan Refik Saydam s\u00f6ylemi\u015fti. \u0130tiraftan sonraki y\u0131llarda s\u00fcregelen keyf\u00ee, keyf\u00ee oldu\u011fu kadar zek\u00e2dan mahrum, zek\u00e2dan mahrumiyeti nisbetinde h\u00e2in\u00e2ne idare T\u00fcrkiyeyi ink\u0131raz u\u00e7urumunun k\u0131y\u0131s\u0131na kadar getirdi\u2026 T\u00fcrkiyede devlet te\u015fkil\u00e2t\u0131 bug\u00fcn \u00e7at\u0131s\u0131, duvarlar\u0131, iskeleti \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f; kiremitleri k\u0131r\u0131k, s\u0131valar\u0131 d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f, cam ve \u00e7er\u00e7evesiz bir eve benzemektedir. Yaln\u0131z temelleri sa\u011flamd\u0131r. Onu 1040 y\u0131l\u0131nda \u00c7a\u011fr\u0131 Be\u011fle Tu\u011frul Be\u011f sa\u011flam atm\u0131\u015flard\u0131r. Bug\u00fcn bu yap\u0131n\u0131n bug\u00fcnk\u00fc durumu ile onar\u0131lmas\u0131na imk\u00e2n yoktur. Bunu y\u0131k\u0131p o sa\u011flam temellerin \u00fcst\u00fcne yeniden kurmak l\u00e2z\u0131md\u0131r.\u201d (s. 3).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Refik Saydam\u2019\u0131n ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131ndan bahsedildi\u011fine g\u00f6re hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz bu c\u00fcmlelerle \u0130n\u00f6n\u00fc d\u00f6nemi kastedilmektedir. Ancak bir sonraki say\u0131da \u00e7\u0131kan \u201cKurucular Meclisi\u201d yaz\u0131s\u0131nda Ats\u0131z, 1923-1950 aras\u0131n\u0131 \u201cgayr\u0131me\u015fru\u201d olarak nitelendirir. Bunun sebebi olarak da ilk meclis ile sonuncu meclis m\u00fcstesna, di\u011fer meclislerdeki milletvekillerinin se\u00e7imle de\u011fil tayinle gelmi\u015f olmas\u0131n\u0131 g\u00f6sterir (Orkun 9, 1 Aral\u0131k 1950: 3).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tarih<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ats\u0131z\u2019\u0131n \u201cgayr\u0131me\u015fru\u201d ifadesi hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz, d\u00f6nemin \u015fartlar\u0131n\u0131 dikkate almayan a\u015f\u0131r\u0131 bir nitelendirmedir. Elbette bunda 1944\u2019ten itibaren T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fc\u011fe ve T\u00fcrk\u00e7\u00fclere kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclen siyasetin pay\u0131 b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. 1930\u2019lar\u0131n ba\u015flar\u0131nda Gazi\u2019yi d\u00e2hi ve mucize olarak nitelendiren, bir k\u00f6y ilkokulunda onun resmini g\u00f6r\u00fcnce heyecanlanan Ats\u0131z\u2019\u0131 bu noktaya getiren, \u00f6nce dalkavukluklar, sonra da T\u00fcrk\u00e7\u00fcleri \u201cvatan haini\u201d olarak nitelemeye kadar varan h\u00fck\u00fcmet uygulamalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cGayr\u0131me\u015fru\u201d nitelemesinden 7-8 ay kadar sonra Ats\u0131z, yine Orkun dergisinde Selim Pusat imzas\u0131yla yazd\u0131\u011f\u0131 bir yaz\u0131da Atat\u00fcrk d\u00f6nemindeki T\u00fcrkiye \u2013 \u0130ngiltere aras\u0131ndaki diplomatik ili\u015fkilerden bahseder ve 03 Eyl\u00fcl 1936\u2019da \u0130ngiliz kral\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019yi ziyaretinin \u201cso\u011fuk ve d\u00fcr\u00fcst m\u00fcnasebetleri s\u0131cak al\u00e2kaya\u201d \u00e7evirdi\u011fini yazar (Orkun 42, 20 Temmuz 1951: 3).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ancak \u201cme\u015fru\u201d bir y\u00f6netimin diplomatik ili\u015fkilerinden bahsedilebilece\u011fine g\u00f6re Ats\u0131z\u2019\u0131n \u201cKurucular Meclisi\u201d yaz\u0131s\u0131n\u0131, yukar\u0131da s\u00f6yledi\u011fim sebeplerin do\u011furdu\u011fu bir \u201cinfial\u201d olarak yorumlamak do\u011fru olur, san\u0131yorum. Nitekim 12 Eyl\u00fcl 1964\u2019te, \u00d6t\u00fcken dergisinin 9. say\u0131s\u0131nda Nadir Nadi\u2019nin hat\u0131ralar\u0131 \u00fczerine yazd\u0131\u011f\u0131 bir yaz\u0131da Atat\u00fcrk ve \u0130n\u00f6n\u00fc devrini \u201cT\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin diktat\u00f6rl\u00fck \u00e7a\u011f\u0131\u201d olarak nitelendirir (s. 10). \u00d6t\u00fcken\u2019in 81. say\u0131s\u0131nda, 1970 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcnde yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cMecbur\u00ee Gurbette Ya\u015fayanlar\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131da ise d\u00f6nemi daha olumlu de\u011ferlendirdi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cT\u00fcrkiye Cumhuriyeti&nbsp;<a href=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/atsizin-ataturk-ve-cumhuriyet-hakkindaki-gorusleri\/#\">&nbsp;tarihinin<\/a>&nbsp;ba\u015flang\u0131c\u0131nda, her yeni rejimin ba\u015flang\u0131c\u0131nda oldu\u011fu gibi, bir tak\u0131m sertlikler, a\u015f\u0131r\u0131l\u0131klar ve haks\u0131zl\u0131klar da olmam\u0131\u015f de\u011fildir. Fakat bu davran\u0131\u015flar Frans\u0131z ve Rus ink\u0131l\u00e2plar\u0131 ile \u00f6l\u00e7\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc zaman \u00e7ok yumu\u015fak ve \u00e7ok insanca kal\u0131r. Bu da mill\u00ee \u00f6v\u00fcn\u00e7lerimizden birisidir.\u201d (s. 3).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tarih<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Evet, 1964\u2019teki Ats\u0131z\u2019a g\u00f6re o d\u00f6nem \u201cdiktat\u00f6rl\u00fck \u00e7a\u011f\u0131\u201dd\u0131r, fakat \u201cgayr\u0131me\u015fru\u201d de\u011fildir. 1970\u2019te ise bu \u201cdiktat\u00f6rl\u00fck \u00e7a\u011f\u0131\u201d, \u201cmill\u00ee \u00f6v\u00fcn\u00e7lerimizden biri\u201d say\u0131lacak kadar \u201cyumu\u015fak ve insanca\u201dd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">1960 ve sonras\u0131nda gelinen nokta<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1960\u2019lar\u0131n ba\u015f\u0131ndan itibaren Ats\u0131z, Atat\u00fcrk ve d\u00f6nemi hakk\u0131nda hep olumlu g\u00f6r\u00fc\u015fler belirtir. Bunun ilk tezah\u00fcr\u00fc, T\u00fcrk\u00e7\u00fclerin bir program\u0131 niteli\u011finde olan \u201cT\u00fcrk Milletine \u00c7a\u011f\u0131r\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131da g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u201cB\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 Ats\u0131z taraf\u0131ndan kaleme al\u0131nan\u201d ve Orkun dergisinin \u015eubat 1962 tarihli birinci say\u0131s\u0131nda \u00e7\u0131kan bu beyannamede Atat\u00fcrk ve d\u00f6nemi \u015f\u00f6yle de\u011ferlendirilir:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cMill\u00ee \u015fuur ve gurura malik liderlerin en b\u00fcy\u00fck faydas\u0131, toplumu a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k duygusuna d\u00fc\u015fmekten korumakt\u0131r. Bir millet b\u00fcy\u00fck i\u015f yapabilmek i\u00e7in, kendisinin b\u00fcy\u00fck millet oldu\u011fu inanc\u0131n\u0131 duymal\u0131d\u0131r. Atat\u00fcrk devrinde, T\u00fcrk milleti n\u00fcfus, servet, teknik ve k\u00fclt\u00fcr bak\u0131m\u0131ndan, bug\u00fcne g\u00f6re \u00e7ok geride olmas\u0131na ra\u011fmen m\u00e2nevi g\u00fc\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan kudretliydi ve onun i\u00e7indir ki, kendisinde her tehlikeyi yenebilmek inan\u00e7 ve kuvvetini buluyordu.\u201d (Mill\u00ee Yol 6, 2 Mart 1962: 13).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Atat\u00fcrk d\u00f6nemini T\u00fcrkl\u00fck a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendiren \u201cK\u00fcrtler ve Kom\u00fcnistler\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131daki \u015fu ifadeler Ats\u0131z\u2019\u0131n Atat\u00fcrk\u2019e art\u0131k hangi g\u00f6zle bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6sterir:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cAtat\u00fcrk \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n Mill\u00ee E\u011fitim Bakanlar\u0131ndan Vas\u0131f \u00c7\u0131nar ile \u0130stikl\u00e2l Mahkemeleri Kurulundan Ali Saip Ursava\u015f K\u00fcrt\u2019t\u00fc. Fakat bunlar\u0131n akl\u0131na T\u00fcrkl\u00fckten ayr\u0131 K\u00fcrtl\u00fck diye bir \u015fey gelmiyordu ve Atat\u00fcrk \u00e7a\u011f\u0131nda b\u00f6yle bir \u015fey akla gelemezdi de. Atat\u00fcrk ortal\u0131\u011fa bir T\u00fcrkl\u00fck deh\u015feti sa\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. Bu sayededir ki K\u00fcrt olan Ali Saip, \u0130stikl\u00e2l Mahkmelerinde bir\u00e7ok asi K\u00fcrd\u2019\u00fcn idam\u0131nda b\u00fcy\u00fck rol oynam\u0131\u015ft\u0131r.\u201d (\u00d6t\u00fcken 28, 30 Nisan 1966: 2).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Y\u00fcr\u00fctmeOrgan\u0131<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Atat\u00fcrk\u2019teki T\u00fcrkl\u00fck a\u015fk\u0131n\u0131 \u201cortal\u0131\u011fa T\u00fcrkl\u00fck deh\u015feti\u201d sa\u00e7m\u0131\u015f olmak gibi son derece \u015fiddetli bir ifadeyle anlatan Ats\u0131z, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn soycu ve Turanc\u0131 oldu\u011funa da inanmaktad\u0131r. Esasen 1944 savunmalar\u0131nda Nejdet San\u00e7ar, Reha O\u011fuz T\u00fcrkkan gibi baz\u0131 T\u00fcrk\u00e7\u00fcler Atat\u00fcrk \u00e7a\u011f\u0131ndaki mevzuat ve uygulamalardan da \u00f6rnekler vermi\u015flerdi. Ats\u0131z da \u00d6t\u00fcken\u2019deki yaz\u0131lar\u0131nda Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn milliyet\u00e7ili\u011finden, soyculu\u011fundan ve Turanc\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan yeri geldik\u00e7e bahsetmi\u015ftir:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cAtat\u00fcrk\u2019\u00fcn \u2018T\u00fcrk milleti, ba\u015f\u0131na ge\u00e7irece\u011fi insanlar\u0131n kan\u0131ndaki cevher-i asl\u00eeye dikkat etmelidir\u2019 s\u00f6z\u00fc a\u00e7\u0131k anlam\u0131 ile \u2018T\u00fcrk \u0131rk\u0131ndan olmayanlar\u0131 ba\u015f\u0131na ge\u00e7irme\u2019 demektir. Bu s\u00f6z m\u00fccerret bir \u00f6v\u00fcnme veya \u015fatafat de\u011fil, ac\u0131 denemelerden do\u011fmu\u015f bir ger\u00e7ek, yabanc\u0131 soylular\u0131n getirdi\u011fi fel\u00e2ketlerden al\u0131nm\u0131\u015f bir derstir. Bunu Atat\u00fcrk\u00e7\u00fc ge\u00e7inip de T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 yapanlar\u0131 uyarmak i\u00e7in hat\u0131rlat\u0131yorum.\u201d (\u00d6t\u00fcken 26, 15 \u015eubat 1966: 2-3).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Faruk G\u00fcvent\u00fcrk\u2019\u00fcn Turanc\u0131l\u0131k aleyhindeki bir bro\u015f\u00fcr\u00fc dolay\u0131s\u0131yla yazd\u0131\u011f\u0131 bir yaz\u0131da da Ats\u0131z \u015f\u00f6yle der:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cFaruk G\u00fcvent\u00fcrk\u2019\u00fcn herkesten \u00e7ok sevdi\u011fi, bir\u00e7ok k\u00f6ye b\u00fcst\u00fcn\u00fc dikti\u011fi Atat\u00fcrk Turanc\u0131 de\u011fil miydi? Japon el\u00e7isine \u2018Bir g\u00fcn \u00c7in seddinde bulu\u015faca\u011f\u0131z\u2019 dememi\u015f miydi? Onun ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 zaman\u0131nda liselerde okutulan tarih kitaplar\u0131 Turanc\u0131l\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnden ba\u015fka hangi d\u00fc\u015f\u00fcnceyle yaz\u0131lm\u0131\u015f olabilir?\u201d (\u00d6t\u00fcken 54, Haziran 1968: 4).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201c1961 anayasas\u0131n\u0131 haz\u0131rlayanlar\u0131n hepsi s\u00f6zde Atat\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc kimseye vermedikleri halde onun anayasas\u0131nda T\u00fcrk devletinin milliyet\u00e7i oldu\u011fu hakk\u0131ndaki kelimeyi \u00e7\u0131karmakla h\u00e2t\u0131ras\u0131na ihanet etmi\u015flerdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc o, \u00f6mr\u00fc boyunca, milliyet\u00e7i oldu\u011funu tekrarlay\u0131p durmu\u015ftur.\u201d (\u00d6t\u00fcken 93, Eyl\u00fcl 1971: 5).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Siyaset<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aclan Say\u0131lgan\u2019\u0131n \u201cSol\u2019un 94 Y\u0131l\u0131\u201d&nbsp;<a href=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/atsizin-ataturk-ve-cumhuriyet-hakkindaki-gorusleri\/#\">&nbsp;kitab\u0131<\/a>&nbsp;i\u00e7in yazd\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131da Ats\u0131z, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn kom\u00fcnizme kar\u015f\u0131 tutumunu da de\u011ferlendirir:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cLenin\u2019e herkesin inand\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7a\u011fda Mustafa Kemal Pa\u015fa onu \u015f\u00fcpheyle kar\u015f\u0131lam\u0131\u015f, hakk\u0131nda bir \u015fey bilmedi\u011fi kom\u00fcnizmi \u00f6\u011frenmek i\u00e7in R\u00fcsya\u2019ya, Bak\u00fb kongresine adamlar g\u00f6ndermi\u015f, anlayaca\u011f\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015f, Ruslar\u2019dan faydalanmak i\u00e7in kom\u00fcnist oluyor gibi g\u00f6r\u00fcnm\u00fc\u015f, hatt\u00e2 bir g\u00fcn Vekiller Heyeti\u2019nde \u2018kom\u00fcnist olaca\u011f\u0131z\u2019 diyerek bu s\u00f6z\u00fcn Ruslar taraf\u0131ndan duyulmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015f, bir kom\u00fcnist partisi kurarak bu cereyan\u0131 kontrol alt\u0131na alm\u0131\u015f, nihayet, Ruslar\u2019dan alaca\u011f\u0131n\u0131 ald\u0131ktan sonra kom\u00fcnist partisini kapat\u0131p k\u00f6m\u00fcnistleri mahkemelere sevketmi\u015ftir. Me\u015fhur: \u2018T\u00fcrk \u00e2leminin en b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015fman\u0131 kom\u00fcnizmdir. Her g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yerde ezilmeli\u2019 s\u00f6z\u00fcn\u00fc bu s\u0131rada s\u00f6ylemi\u015ftir. Onun i\u00e7indir ki kom\u00fcnistler Atat\u00fcrk\u2019ten nefret ederler. Mustafa Kemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir enerji ve zek\u00e2 eseri g\u00f6stererek herkesten, her \u015feyden faydaland\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015fe Aclan Say\u0131lgan yeni bir nokta daha ekliyor\u2026\u201d (\u00d6t\u00fcken 56, A\u011fustos 1968: 5-6).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ats\u0131z\u2019\u0131n, son y\u0131llar\u0131nda, \u00d6t\u00fcken dergisinde yazd\u0131\u011f\u0131 \u00e7e\u015fitli yaz\u0131larda da Atat\u00fcrk hakk\u0131nda de\u011ferlendirmeler vard\u0131r. Bunlardan birka\u00e7\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131ya al\u0131yorum:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cAtat\u00fcrk\u2019\u00fcn \u00e7ok hesapl\u0131 ve gerekti\u011finde \u00e7ok at\u0131lgan siyasetine kar\u015f\u0131l\u0131k \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc sadece hesapl\u0131, hesab\u0131nda da kendisini yanl\u0131\u015flara g\u00f6t\u00fcrecek kadar ihtiyatl\u0131 siyaseti ile devleti y\u00fcr\u00fctmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.\u201d (\u00d6t\u00fcken 74, \u015eubat 1970: 3).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cBizim tarihimizde buna benzer m\u00fcbalegalar (\u0130ran \u015fah\u0131n\u0131n Aryamihr yani Arya g\u00fcne\u015fi unvan\u0131 almas\u0131 gibi \u2013 ABE) yoktur. Mustafa Kemal Pa\u015fa, \u2018Atat\u00fcrk\u2019 ad\u0131n\u0131 soyad\u0131 olarak alm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eunu da unutmamal\u0131 ki o Sakarya ve Dumlup\u0131nar meydan sava\u015flar\u0131n\u0131 kazanm\u0131\u015f bir kumandan, mahvoldu san\u0131lan bir milleti kalk\u0131nd\u0131ran devlet adam\u0131yd\u0131.\u201d (\u00d6t\u00fcken 73, Ocak 1970: 5).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Y\u00fcr\u00fctmeOrgan\u0131<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201c\u2026 Mustafa Kemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n, y\u00fcksek askerlik kabiliyetiyle y\u00f6netip, \u00f6zellikle subaylar\u0131n kahramanl\u0131\u011f\u0131 dolay\u0131s\u0131yla \u2018subay sava\u015f\u0131\u2019 ad\u0131n\u0131 alan ve o g\u00fcne kadarki d\u00fcnya sava\u015flar\u0131 i\u00e7inde en uzun meydan sava\u015f\u0131 olan Sakarya Meydan Sava\u015f\u0131\u2019nda yeni bir taktikle Yunanl\u0131lar\u0131 y\u00fczgeri ettirerek te\u015febb\u00fcs\u00fcn T\u00fcrk ordusuna ge\u00e7mesini sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 sava\u015ft\u0131r\u2026 Savunma hatt\u0131 yerine savunma sath\u0131 prensibini icad eden Mustafa Kemal Pa\u015fa, kazara attan d\u00fc\u015fmesi dolay\u0131s\u0131yla sava\u015f\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 k\u0131r\u0131k kaburga kemi\u011fiyle idare etmi\u015ftir.\u201d (\u00d6t\u00fcken 141, Eyl\u00fcl 1975: 4).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nihayet, \u201cKim Mill\u00ee Kahramand\u0131r?\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131nda Ats\u0131z, eski T\u00fcrk tarihinden Tanr\u0131kut Mete ile K\u00fcr \u015ead\u2019\u0131n adlar\u0131n\u0131 mill\u00ee kahraman olarak anarken yeni tarihimizden de K\u00e2z\u0131m Karabekir ile Mustafa Kemal\u2019i anar:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cYeni tarihimize gelince, bunun yaln\u0131z Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 devresini alarak hangi mill\u00ee kahramanlar\u0131 yeti\u015ftirdi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek verece\u011fimiz h\u00fck\u00fcm hi\u00e7 teredd\u00fcts\u00fcz \u015fu olacakt\u0131r: Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n iki mill\u00ee kahraman\u0131, en karanl\u0131k g\u00fcnlerde bile bu i\u015fin ba\u015far\u0131laca\u011f\u0131na inanan K\u00e2z\u0131m Karabekir ve Mustafa Kemal Pa\u015falar\u2019d\u0131r. Biri iyi sil\u00e2hl\u0131 Ermeni ordusunu onun yar\u0131s\u0131 kadar bir kuvvetle bozguna u\u011fratarak, \u00f6teki bir destan sava\u015f\u0131 olan Sakarya\u2019y\u0131 ve imha sava\u015f\u0131n\u0131n g\u00fczel \u00f6rne\u011fi Dumlup\u0131nar\u2019\u0131 kazanarak bu p\u00e2yeyi alm\u0131\u015flard\u0131r. Bu sava\u015flar\u0131n T\u00fcrk ve cihan hayat\u0131ndaki tesirleri h\u00e2l\u00e2 devam etmektedir.\u201d (\u00d6t\u00fcken 123, Mart 1974: 3).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ats\u0131z\u2019\u0131n \u201c\u00d6lmezler Yolu\u201d teklifi de son derece ilgi \u00e7ekicidir. Yolun sonuna Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn heykeli konmal\u0131d\u0131r:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tarih<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cM\u00fchim bir nokta da T\u00fcrkiye\u2019nin uygun bir yerinde bir \u2018\u00d6lmezler Yolu\u2019nun yap\u0131lmas\u0131d\u0131r. \u00d6lmezler Yolu, T\u00fcrk&nbsp;<a href=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/atsizin-ataturk-ve-cumhuriyet-hakkindaki-gorusleri\/#\">&nbsp;tarihinin<\/a>&nbsp;ulu ki\u015filerinin heykel ve an\u0131tlar\u0131yla s\u00fcsl\u00fc, en heybetli a\u011fa\u00e7lar\u0131n g\u00f6lgeledi\u011fi bir tarih yoludur. \u015eimdilik Alp Er Tunga ile ba\u015flay\u0131p Atat\u00fcrk\u2019le bitecek ve ilerde de yeti\u015fecek b\u00fcy\u00fcklerin heykel ve an\u0131tlar\u0131n\u0131n eklenebilece\u011fi uzun ve g\u00f6steri\u015fli bir yol\u2026\u201d (\u00d6t\u00fcken 92, A\u011fustos 1971: 5).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ats\u0131z, \u00d6t\u00fcken dergisinin sahibiydi ve dergideki b\u00fct\u00fcn yaz\u0131lar onun veya karde\u015fi Nejdet San\u00e7ar\u2019\u0131n onay\u0131ndan ge\u00e7erdi. Bu sebeple dergide yer alan di\u011fer yaz\u0131 ve s\u00f6zler de Ats\u0131z\u2019\u0131n tutumunu g\u00f6steren belgeler say\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00d6t\u00fcken\u2019de Atat\u00fcrk\u2019le ilgili olumlu yaz\u0131lar da yer alm\u0131\u015ft\u0131r ve bunlar hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Ats\u0131z\u2019\u0131n bilgisi ve onay\u0131 ile dergiye konmu\u015ftur. 1970\u2019lerde \u00d6t\u00fcken\u2019in kapaklar\u0131nda dahi Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn s\u00f6zlerinin yer almas\u0131 \u00f6nemlidir. Aral\u0131k 1971 ile Kas\u0131m 1972 tarihli \u00d6t\u00fcken\u2019lerin kapa\u011f\u0131nda Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn \u00fcnl\u00fc s\u00f6zleri bulunmaktad\u0131r. Kas\u0131m 1972 tarihli 107. say\u0131da \u201c\u00d6l\u00fcm Y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn Sesleni\u015fi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00f6zel bir sayfa da vard\u0131r. Sayfada Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn T\u00fcrkl\u00fck ve milliyet\u00e7ilikle ilgili \u00f6nemli s\u00f6zleri yer almaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/atsizin-ataturk-ve-cumhuriyet-hakkindaki-gorusleri\/#\">&nbsp;Tarih<\/a>&nbsp;s\u0131ras\u0131n\u0131 dikkate alarak Ats\u0131z\u2019\u0131n yaz\u0131lar\u0131 \u00fczerinde yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu incelemede onun Atat\u00fcrk ve cumhuriyet hakk\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin zaman zaman farkl\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck. \u00d6zellikle 1950\u2019lerin ba\u015f\u0131nda Atat\u00fcrk d\u00f6nemine kar\u015f\u0131 bir hayli serttir. Ancak 1960\u2019tan sonra Atat\u00fcrk d\u00f6nemine bakarken devrin \u015fartlar\u0131n\u0131 dikkate al\u0131r ve diktat\u00f6rl\u00fck \u00e7a\u011f\u0131 olarak adland\u0131rsa bile bu d\u00f6nemdeki uygulamalar\u0131 \u201cmill\u00ee \u00f6v\u00fcn\u00e7lerimizden biri\u201d sayacak kadar \u201cyumu\u015fak ve insanca\u201d bulur. Atat\u00fcrk hakk\u0131nda da, dozu gittik\u00e7e artan olumlu de\u011ferlendirmeler yapar. \u00d6l\u00fcm\u00fcnden bir bu\u00e7uk y\u0131l kadar \u00f6nce de Ats\u0131z, Mustafa Kemal\u2019i \u201cmill\u00ee kahraman\u201d payesini hak eden bir kumandan olarak y\u00fcceltir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tarih<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ats\u0131z genellikle d\u00fc\u015f\u00fcncelerini hi\u00e7 de\u011fi\u015ftirmemi\u015f bir fikir ve m\u00fccadele adam\u0131 olarak de\u011ferlendirilmi\u015ftir. T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck \u00fclk\u00fcs\u00fcn\u00fcn ana unsurlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan bu do\u011frudur. Ancak ayr\u0131nt\u0131lara,&nbsp;<a href=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/atsizin-ataturk-ve-cumhuriyet-hakkindaki-gorusleri\/#\">&nbsp;tarih\u00ee<\/a>&nbsp;olay ve \u015fahsiyetlere do\u011fru gidildik\u00e7e Ats\u0131z\u2019\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncelerinde de zaman i\u00e7inde baz\u0131 farkl\u0131l\u0131klar oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bilim zihniyetine sahip bir bilim adam\u0131 i\u00e7in de bu durum son derecede tabiidir. Bunu Ats\u0131z\u2019\u0131n bir itiraf\u0131nda da g\u00f6rmemiz m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201c\u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc Cumhurba\u015fkan\u0131 oldu\u011fu zaman bunu m\u00fcsbet kar\u015f\u0131layanlardan biri de bendim. O s\u0131ralarda yabanc\u0131 bas\u0131ndan bizim gazetelere aktar\u0131lan baz\u0131 haberlerde T\u00fcrk Devlet Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 adaylar\u0131 aras\u0131nda \u015e\u00fckr\u00fc Kaya gibi isimlerin de bulunmas\u0131 cidden \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc ve d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc idi.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201c1938\u2019de benim \u0130stikl\u00e2l Sava\u015f\u0131 ve Cumhuriyet \u00e7a\u011f\u0131 hakk\u0131ndaki bilgim, \u015f\u00fcphesiz \u00e7ok az oldu\u011fu i\u00e7in, \u0130smet Pa\u015fa\u2019n\u0131n Filistin bozgununda 2000 ki\u015filik kolordusunu d\u00fc\u015fmana b\u0131rak\u0131p tek ba\u015f\u0131na kurtuldu\u011funu, \u0130stikl\u00e2l Sava\u015f\u0131na nas\u0131l kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u0130n\u00f6n\u00fc sava\u015flar\u0131n\u0131n tafsil\u00e2t\u0131n\u0131, Eski\u015fehir \u2013 K\u00fctahya bozgununu bilmiyor, bu sebeple mutedil bir devlet adam\u0131 diye bildi\u011fim \u0130smet Pa\u015fa\u2019y\u0131 o mevkie l\u00e2y\u0131k g\u00f6r\u00fcyordum.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cDevlet Ba\u015fkan\u0131 oldu\u011fu zaman Meclis\u2019te s\u00f6yledi\u011fi ilk nutku, o zaman \u00f6\u011fretmeni bulundu\u011fum bir \u00f6zel lisenin salonunda radyodan dinlemi\u015ftim. Cel\u00e2detli ve mill\u00ee ruhu ok\u015fay\u0131c\u0131 bir nutuktu. Fakat Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn ad\u0131 dahi ge\u00e7miyordu.\u201d (\u00d6t\u00fcken 106, Ekim 1972: 3).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yukar\u0131daki al\u0131nt\u0131da \u00f6zellikle \u201c1938\u2019de benim \u0130stikl\u00e2l Sava\u015f\u0131 ve Cumhuriyet \u00e7a\u011f\u0131 hakk\u0131ndaki bilgim, \u015f\u00fcphesiz \u00e7ok az oldu\u011fu i\u00e7in\u2026\u201d itiraf\u0131na ve bir tarih\u00e7i oldu\u011fu h\u00e2lde tarih konusunda Ats\u0131z\u2019\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi tevazua dikkat \u00e7ekerek konuyu bitiriyorum.<br><strong><br>AHMET B\u0130CAN ERC\u0130LASUN<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ats\u0131z\u2019\u0131n Atat\u00fcrk hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015fleri ini\u015fli \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131d\u0131r. 1930\u2019lar\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda s\u0131k s\u0131k, Atat\u00fcrk\u2019\u00fc y\u00fccelten ifadeler kullanm\u0131\u015f, 1950\u2019lerde baz\u0131 olumsuz g\u00f6r\u00fc\u015fler ileri s\u00fcrm\u00fc\u015f, 1960\u2019tan itibaren de Atat\u00fcrk\u2019e olumlu g\u00f6zle bakm\u0131\u015f, onu tarihimizin kahramanlar\u0131 aras\u0131nda saym\u0131\u015ft\u0131r. Ats\u0131z\u2019\u0131n Atat\u00fcrk, cumhuriyet ve ink\u0131laplarla ilgili g\u00f6r\u00fc\u015flerini&nbsp;&nbsp;tarih\u00ee&nbsp;bir s\u0131rayla ele al\u0131rsak tabloyu rahat\u00e7a g\u00f6rebiliriz.&nbsp; Tarih 1950\u2019lere kadar Ats\u0131z ne diyor? 15 May\u0131s 1931. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1291,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3085],"tags":[],"class_list":["post-1290","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radyoalevi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1290","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radyoalevi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radyoalevi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radyoalevi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radyoalevi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1290"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/radyoalevi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1290\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1292,"href":"https:\/\/radyoalevi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1290\/revisions\/1292"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radyoalevi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1291"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radyoalevi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1290"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radyoalevi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1290"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radyoalevi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1290"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}